Bağlanma

Güvenli Bağlanma Nedir?
Güvenli bağlanma, çocuk ile anne ya da ona bakım veren kişi arasında oluşan çocuğun güvenli ve rahat hissetmesine neden olan bir ilişki halidir. Bu iletişim çocuğun hatta yenidoğan bebeğin o ilk zamanlarındaki zihinsel, fiziksel, duygusal ve sosyal gelişimini etkiler. Çocuğa bakım veren kişinin, çocuğun ihtiyaçları ile ilgilenmesi, bunları zamanında karşılaması, çocukla iletişiminin sıcaklığı çocukla bağlanmanın güvenli olup olmayacağını belirler. Bebeğin ilk zamanlardaki bakım vereni ile oluşan bağlanma şekli dünyanın nasıl bir yer olduğu konusunda bebeğe ilk izlenimini oluşturması konusunda ipuçları verir. Bu bağlanma şekli aynı zamanda bebeğin büyürken ve yetişkin olduğunda kuracağı ilişkilerdeki yaklaşımını da şekillendirir.

Güvenli Bağlanmanın İşaretleri
Güvenli bağlanan çocuklarda, bakım vereni olmayınca mutsuz hissedebilir fakat döndüğünde tekrar mutlu olur. Bakım verenin döneceğine dair inancı oluşmuştur ve bakım vereni ona ihtiyacı olan ilgiyi hissettirmiş, ihtiyaçlarını zamanında karşılamıştır. Bu çocukların yetişkin dönemlerinde daha güvenli, empatik, ilişkilerinden keyif alan ve duygu ve düşüncelerini paylaşmaktan çekinmeyen kişiler oldukları görülmüştür.

Çocukken;

  • Ebeveyninden rahat bir şekilde ayrılabiliyorsa,
  • Korktuğunda ebeveyni varken sakinleşebiliyorsa,
  • Ebeveyni bir yerden geldiğinde memnuniyetle karşılayabiliyorsa,
  • Ebeveynini yabancılara tercih ediyorsa,

Yetişkinken;

  • Güvenli ve uzun süreli ilişkiler kurabiliyorsa,
  • Öz saygıya sahip olduğunu davranışlarıyla sergiliyorsa,
  • Ebeveynleri ve arkadaşları ile rahatça duygularını paylaşabiliyorsa,
  • Sosyal destek konusunda arayış içinde olabiliyorsa güvenli bağlanmanın işaretlerinden bahsedebiliriz.

Diğer Bağlanma Şekilleri:

Güvensiz-Dirençli Bağlanma
Bu bağlanma türüne sahip çocuklarda, hem bakım verenine karşı ilgi, hem de direnç gözlemlenebilir. Bakım vereni tarafından tutarsız bir şekilde ilgilenilmiştir. Yani bazen ihtiyaçları karşılanırken, bazen anne meşgul olur ve tam ya da yeterli olarak ihtiyaçları karşılanamaz. Böylelikle çocukta tedirginlik oluşur ve annesi yanında iken de tam huzurlu ve rahat olamayabilir. Bu çocuklar yetişkinliklerinde de ilişkilerinde tedirgin, güvensiz, soğuk ve duyarsız olabilir.

Çocukken;

  • Yabancılardan uzak durabilir,
  • Ebeveynleri ayrıldığında çok rahatsız olabilir,
  • Ebeveyni dönünce kolaylıkla sakinleşemeyebilir.

Yetişkinken;

  • Diğer insanlara yakınlaşmada isteksizlik olabilir,
  • Ebeveynlerinin onu sevmediği konusunda endişeleri olabilir,
  • İlişkileri bittiğinde oldukça rahatsız olabilir.

Güvensiz – Kaçınmacı bağlanma
Bu çocuklar genellikle bakım vereni tarafından duygusal ve/veya fiziksel istismara uğramış ya da çocuğun ihtiyaçları zamanında karşılanmamış olabilmektedir. Bakım verenini yok sayma, ondan kaçınma eğilimindedirler. Bu çocuklar yetişkin olduklarında ilişkilerine duygusal yatırım yapmaktan kaçınır ve/veya ayrılıklardan olumsuz anlamda pek fazla etkilenmezler.

Çocukken;

  • Ebeveynlerinden kaçınabilir,
  • Ebeveynleriyle pek ilgilenmez ya da onlarla rahat edemezse,
  • Ebeveynlerini yabancılara karşı pek tercih etmezse,

Yetişkinken;

  • Bebekliğiyle ilgili problemleri olabilir,
  • Sosyal ve duygusal ilişkilerde çok az duygu sergileyebilir,
  • Diğerleriyle düşüncelerini ve duygularını paylaşmada isteksizlik olabilir.

Güvensiz-Dağınık bağlanma
Bu çocuklar genellikle hem ebeveynleri tarafında korkutulmuş hem de sakinleştirilmiş çocuklardır. Sersem ve şaşkın gibi görünebilirler. Hem yakınlık arayışında hem de insanlardan kaçma eğiliminde olabilirler.

Bir yaşındayken;

  • Kaçınmacı ve dirençli bağlanmanın karışımı bir yaklaşım sergiler,
  • Şaşkın veya endişeli görünebilir.

6 yaşındayken;

  • Bir ebeveyninin rolünü üstlenmiş gibi durabilir,
  • Bazı çocuklar ebeveynlerine karşı bakım vereniymiş gibi tavır sergileyebilir.

Güvensiz bağlanmaya sahip çocuklar, ileri ki hayatlarında da bu durumdan etkilenebilmektedir. Çünkü bebekken bakım vereni ile kurduğu bağlantı stili yetişkinlikteki ilişkilerine model olabilmekte, kişinin benlik ve başkalık modeli şekillenmektedir. Çocukluğunda güvensiz bağlanmaya sahip çocuklar, yetişkin olduklarında travma sonrası stres bozukluğu, karşıt gelme bozukluğu, yaygın anksiyete, panik atak gibi psikolojik rahatsızlıklara karşı eğilim yaşayabilmektedir.

Güvenli bağlanmanın oluşmasına engel olan durumlar
Bebekler ilk doğdukları anda kendi yaşadıkları sıkıntıları yönetemedikleri için çocuğa bakım veren kişinin bu konuda sakin kalması önemlidir. Bebek için stres faktörü olabilecek acıkma, karın ağrısı, gaz sancısı gibi durumlarda ebeveynlerin sakin olması ve bebeğin ihtiyaçlarına hassasiyet göstermesi, bebekte çevrenin güvenli ve tatmin edici olduğu hissi oluşturur. Bunun aksi davranışlar sergileyen kişiler bağlanma tarzını etkilemektedir.

Ebeveynine ya da bakım verenine kolaylıkla ulaşabilmenin verdiği güven ile büyüyen bebeklerde güvenli bağlanma gelişirken, bunun tam tersi durumlarda, ilgisiz anne ile büyüyen ya da depresyondaki bir annenin yetiştirdiği bebeklerde ise güvensiz bağlanmanın işaretleri görülebilir.

Güvenli bağlanma neden önemlidir?
Bebek için bakım vereni ile kurduğu bağın niteliği onun bebeklik ve yetişkinlik çağı için oldukça mühimdir. Bebeğin güvenilir, sevilir, değer verilir hissetmesini sağlaması açısından yani öz saygısı bakımından kritik düzeyde öneme sahiptir.

Güvenli bağlanmanın diğer bir önemi ise bebeğin kendini güvende hissedip kendini açması ve etrafını keşfedebilmesidir. Bebek ancak kendini rahat ve güvende hissettiğinde algılama ve öğrenme becerilerini tam anlamıyla geliştirebilecek ve kullanabilecektir.

Uzman Psikolog
Ebru Yıldırımlı

Yorum Yaz