Bebeğin Beslenmesi

ANNE SÜTÜ
İlk 4-6 ayda bebeğinizi sadece anne sütü ile besleyiniz. Anne sütünde bebeğin büyüyüp gelişmesini sağlayan ve sindirimi çok kolay olan proteinler, tüm besin grupları, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineraller bulunur. Tuz oranı çok az olduğundan, tam hazır olmayan böbrekleri yormaz. Hazırlanması çok kolaydır. Sıcaklığı ayarlıdır. Asidi azdır, pişiklere neden olmaz. Süt alerjisi görülmez. Mikropsuzdur, doğrudan bebeğin ağzına verildiği için mikroplarla bulaşma ihtimali azdır.

Anne sütü alan bebeklerde özellikle üst solunum yolu hastalıkları pek görülmez. Sindirimi kolay olduğundan ishal, kabızlık ve gaz sancıları daha az görülür, içindeki demir ve kalsiyum, bebeğin bağırsaklarında daha iyi emildiğinden kansızlık, raşitizm (kemik yetersizliği) ve vitamin eksikliği daha az görülür.

Her annenin sütü, kendi bebeğinin gereksinimine göredir. Erken doğmuş bir bebeğin annesinin sütü ile zamanında doğmuş bir bebeğin annesinin sütü de farklıdır. Doğumun hemen arkasından bebekle yakın temas önemlidir. Sütün miktarı sık emzirerek artırılabilir. İlk günlerde gelen anne sütü çok besleyicidir, bu nedenle doğumdan hemen sonraki dönemde, bebeği her istediğinde emzirmek gerekir. Süt emerken anne ile bebeğin çıplak teması hem anneyi hem de bebeği psikolojik yönden mutlu kılar ve sevgiyi artırır; bebekte çevresine karşı güven duygusu gelişmesini sağlar.

Anne sütünün yetmediği inancı ile doktora danışmadan yeni bir gıdaya başlanmamalıdır. Bu aylarda anne sütü ile birlikte verilen ek besinler bebeğin anne sütünden yararlanmasını engeller. Düzenli kilo alan, günde 6 defa beslenebilen, bezini günde 6 kez ıslatan ve 1 -2 kez de kaka yapan bir bebek anne sütünü yeterince alıyor demektir. Yeterli anne sütü alan bir bebeğin, ilk 3 ay haftada ortalama 200-250 gr. alması gerekir. 4. aya kadar aylık kilo artışı ortalama 800 gr. olmalıdır. 4. aydan sonra bebeğin kilo artış hızı yavaşlar.

Bu aylarda, hastalık durumu ve çok sıcak havalar dışında bebeğinizin su gereksinimi yoktur. Eğer vermeniz gerekli ise kaynatılmış ve şekersiz su veriniz. Bebeklere ilk yaşın sonuna kadar kaynatılmamış su verilmemelidir.

EMZİRME TEKNİĞİ
Emzirmeye başlamadan önce ellerinizi sabun ve sıcak (soğuk elle temas etmemek için) suyla yıkayınız. Bebeğinizi emzirirken size en yakın duruşu benimseyin. İlk bir kaç gün yana doğru yatıp bebeğinizi kolunuz üzerine yaslayıp emzirmek size rahat gelebilir. Daha sonra bir koltukta oturarak sırtınızı yumuşak bir yastığa ayaklarınızı da bir tabureye dayayarak bebeğinizi emzirmeniz daha çok hoşunuza gidecektir.

Her gün banyo yapamayan anneler, meme başlarını günde bir kez sabunlu su ile silmelidirler. Meme başlarının nemli kalması, çatlaklara yol açar. Bu durumda emzirmeyi kesmemeli, bebek sık emzirilmeli ve göğüs başları kuru tutulmalıdır. Bebek emdikten sonra bir parça sütü meme ucunda bırakın ve memenize sürün.

Emerken çok acı çekiyorsanız, birkaç gün sağın, temiz kapta toplayın ve kaşıkla bebeğe verin. Emziren anneler her zaman sütyen giymelidirler. Sütyen bol ve pamukludan yapılmış olmalıdır. Bebeğe önce bir memenizi verin ve on dakika emzirin sonra diğerini vererek on dakika daha emzirin. Bir sonraki emzirmeye bebeğin en son emdiği göğüsten başlayın.

Bebekler içgüdüsel olarak meme emmeyi bilirler. Ama ilk günler meme ucunu bulmakta güçlük çekebilirler. Göğsünüzün ucunu başparmağınızla orta parmağınızın arasına alıp bebeğin ağzına vererek ona yardımcı olun. İyi beslenebilmesi için bebeğin ağzını tamamen açması ve sadece göğüs ucunu değil göğsün koyu renkli bölgesinin tümünü dudaklarıyla kavrayarak meme emmesi gerekir. Göğüs uçlarını parmak uçlarınızla bastırarak süt akışını hızlandırabilirsiniz. Emzirirken çocuğunuzun burun deliklerinin açık olmasına bebeğin nefes almasını engellememesine dikkat edin.

Çocuğun altı kuru olmalıdır. Bebeğiniz, sizi ihtiyacı olduğu zaman emecektir. Acıktığında ağlayacak, doyunca da beslenmeyi durduracaktır. Yeni doğan bebeğiniz, ilk bir kaç haftada 24 saatlik zaman dilimi içinde 7-8 defa beslenmeye ihtiyaç duyar. İlk aydan sonra emzirme sıklığı günde 5-6 defaya düşer. Başlangıçta biraz doyumsuzca davranacaktır. Doydukça ve yoruldukça daha sakin bir şekilde emecek ve durgunlaşacaktır.

Bebeklerin çok küçük mideleri vardır, bu yüzden de beslenme zamanında sadece üstesinden gelebilecekleri kadar ufak miktar alırlar. Çocuk 5-8 dakikada göğüsteki sütü boşaltır. Ancak sütün devamlı oluşabilmesi için bebeğin her iki göğüsle de 20-25 dakika emzirilmesi şarttır. Her emzirme öğününden sonra bebeğinizin gazı çıkartılmalıdır.

Aylık kontrollerde bebeğin yeterli kilo aldığı görülüyorsa, sütünüz yeterli demektir. Bebeğinizin beslenme saatleri arasında dinlenmeye ve yediklerini sindirmeye ihtiyaçları vardır. Bu zaman aralığı da sütünüzün tekrar dolmasına yardımcı olur. Bebeğin emme hareketi kanda süt üretici hormonların serbest dolaşımını sağlar. Bu da süt bezlerinin faaliyetlerini canlandırmanın yanı sıra rahmin de normal haline dönmesini hızlandırır. Emziren annenin vücudu emzirmeyen annelere kıyasla daha çabuk doğum öncesi ölçülerine döner.

Çalışan anneler, sütlerini sağarak sütlerinin azalmasını önleyebilirler. Anne sütü, steril kaplarda oda sıcaklığında 2 saat, buzdolabında 24 saat, derin dondurucuda 6 ay bozulmadan kalabilir. Ancak bebek bir kez saklanan sütü emerse, yarım saat içinde tüketmek gerekir.

BEBEĞİN MEMEYİ REDDETMESİ
Bebek memeyi reddediyorsa birçok sebebi olabilir. Bebek hasta olabilir. Soğuk algınlığı nedeni ile burnu tıkalı olabilir. Ağzında pamukçuk olabilir. Bebek belki ememeyecek kadar küçük ve güçsüzdür.

Doğumdan sonra bebek anneden ayrı kalmış ve emzirme gecikmiş ya da annenin işi ve hastalığı nedeniyle bebek uzun süre anneden ayrı kalmış olabilir. Biberonla beslenen bebek anne memesi ile biberon ucundaki suni memeyi karıştırabilir.

Anne sütünün yanı sıra su, şekerli su, mama verilmesi bebeğin memeyi reddetmesine neden olabilir. Annenin süt salınması ile ilgili problemleri, sütün birden gelmiş olması bebeğin baş edemeyerek korkmasına veya süt yavaş gelmesi öfkelenerek emmeyi bırakmasına yol açabilir.

Her emzirme öncesinde bebeğin burun deliklerini kaynamış ılımış su ile ıslatılmış fitil haline getirilen pamuklu bezle temizlenmelidir. Sabırla emzirme denenmeli, almıyorsa bebek emmeye başlayıncaya kadar süt temiz kaba sağılmalı ve kaşıkla verilmelidir. Anne sütünden başka yiyecek, içecek verilmemeli, biberonla besleme de durdurulmalıdır. Her emzirmeden önce sağarak memeyi kısmen boşaltmalı, çok dolu olması ve birden akmasını önlenmelidir. Sık ve bebeğin istediği sürede emzirerek yeterince sütün oluşması sağlanmalıdır. Problem sürüyorsa, bebek doktora götürülmelidir.

HASTA ANNE EMZİREBİLİR Mİ?
Hasta iken emzirmenin hiçbir sakıncası yoktur, anne rahatsızlığının belirtilerini fark etmeden geçecekse zaten bebeğe geçer. Anne vücudunun hastalığa karşı oluşturduğu antikorlar da sütüyle birlikte bebeğe geçer ve bebeğin hastalığa karşı savunmasını sağlarlar. Ancak bazı hastalıkların gerektirdiği tedaviler (radioaktiv, narkotik ilaçlar) emzirme ile uygun düşmezler. Bu hallerde emzirme kesilmelidir. Alınan bütün ilaç kana geçtiği gibi süte de geçebilir ve bebeğiniz için aşırı dozlara ulaşabilir. En basit ilaç bile beklenmeyen bir etki yapabilir. Anne sütü verilmesinin mümkün olamadığı bazı durumlar vardır. Bunlar; meme başı şekil bozukluğu, meme iltihabı, bebekte metabolik bozukluk, annenin hastalığı (kalp, böbrek yetmezliği, tüberküloz…) yer alır.

EMZİREN ANNELER NELERE DİKKAT ETMELİ?
Bazı ilaçlar anne sütüne geçebilir ve bebeğinize zarar verebilir. Bu nedenle, doktorunuza danışmadan kesinlikle ilaç kullanmayın.

Annenin hamileliği boyunca olduğu gibi, emzirirken de sigara içmemesi gerekir. Aslında bebek bulunan evlerde, başka bir odada dahi olsa, sigara içmek bebeğin sağlığı açısından oldukça zararlıdır.

Annenin vücudu hamilelik döneminde ve doğumda bazı kayıplar yaşayacaktır. Bunların takviyesi için, annenin beslenmesine dikkat etmesi, bu dönemde stres, yorgunluk ve gerilimden uzak durması da son derece önemlidir. Çünkü üzüntü, sinirlenme gibi psikolojik faktörler süt salgısını azaltır.

Anne günde 2 lt (10 su bardağı kadar) sulu gıdalar (su, süt, az şekerli limonata, komposto, çorbalar vb.) almalıdır. Besin ve enerji gereksinimini karşılamak için her öğünde tahıl, et, tavuk, balık, yumurta gibi yiyecekler yemelidir. Doktor önerisiyle vitamin, mineral içeren takviye ilaçları alabilir. Günlük beslenmesinde en az 2 su bardağı süt veya yoğurt, 1 köfte kadar et, 1 adet yumurta, 3 ince dilim ekmek veya 3 porsiyon unlu yiyecek, 2 adet meyve bulundurmalıdır.