Evlilik Çatışmasına Sebep Olan Faktörler ve Çözüm Yolları – 2

Her evlilikte az veya çok problemler yaşanır. Önemli olan, evliliklerde sorun yaşamamak değil, sorunlarıyla başa çıkabilen bir aile olmayı başarabilmektir. Eşler bu konudaki becerilerini, bazı temel noktaları öğrenme yoluyla geliştirebilirler. Bu bölümde;

• evlilik çatışmasına sebep olan faktörler,
• eşi incitebilecek iletişim hataları,
• evlilik çatışmalarını azaltan unsurlar,
• çatışmayı çözümlemenin yolları ve
• ilişki sorunlarına alternatif çözümler hakkında bilgi verilmektedir.

En başarılı ve mutlu ailelerde bile zaman zaman çatışmalar yaşanabilir. Her evlilik ilişkisinde çatışma, tartışma ve ardından çözüm bulma süreci, ilişkinin doğasında yer alır ve sürekli tekrarlanır. Çiftin evlilik ilişkisinin yolunda gitmesini sağlayan faktör ise evliliklerinde tartışma ve çatışma yaşamıyor olmaları değil, yaşadıkları tartışmaları tatlıya bağlayabilmeleri ve çatışmalarını çözebilecek beceriye sahip olmalarıdır. Aksi takdirde aile içerisinde sürekli tartışmaların ve çözülemeyen çatışmaların var olması, ailenin stres seviyesini yükseltir, aile ve evlilik fonksiyonlarında bozulmalara yol açar. Çatışmalı bir evlilik hayatı, depresyon, anksiyete bozuklukları, madde kullanımı, cinsel problemler, çeşitli fiziksel rahatsızlıklar (kalp, tansiyon, mide rahatsızlıkları, cilt bozuklukları vb.) gibi pek çok sorunun sebebi olabileceği gibi, çocuklarda ve ergenlerde davranış problemleri de oluşturabilir. Evlilik ilişkilerinde sürekli çatışma yaşayan ve çatışmaları genellikle hayal kırıklıkları, incinme ve küskünlükle sonuçlanan çiftler zamanla evliliklerinden aldıkları doyumu yitirirler. Eşlerin birbirlerine olan bağlılıkları ve güvenleri azalır. Oysa çiftin ve aile üyelerinin aralarındaki sorunları çözerek yaşamdan aldıkları doyumu arttırabilmeleri mümkündür. Yaşanan problemler ve çatışma durumları, sorunları aşarak ilişkiyi geliştirebilmek amacıyla olumlu yönde kullanılabilir. Uzun süreli beraberlikler, çatışmaları çözme becerisinin bir sonucudur.

Evlilikte Sıklıkla Yaşanan ve Çatışmaya Neden Olan Sorunlar

• Eşlerin çatışma ve problem çözme becerilerinde eksiklikler
• Evliliğe yönelik gerçekçi olmayan beklentiler
• Ailedeki rol dağılımı konusunda eşlerin birbirlerinden farklı beklentilere sahip olmaları (kimin yemekleri yapacağı, kimin ev dışında çalışacağı, kararları kimin alacağı vb.)
• Cinsiyet farklılıkları (kadınlar ve erkeklerin ilgi, davranış, alışkanlık vb. genel farklılıkları)
• Ekonomik sorunlar (mevcut paranın nereye harcanacağı, ne kadar para harcanacağı, ne kadarının biriktirileceği vb.)
• Eşlerin arasındaki iletişimin yetersiz veya hatalı olması
• Akrabalara ilişkin sorunlar
• Cinsel sorunlar (cinsellik hakkındaki beklentileri ifade edememek, zorlayıcı tavırlar vb.)
• Çocukların büyütülmesi ve disiplini ile ilgili fikir ayrılıkları (çocuğun gideceği okul konusunda görüş farklılıkları, eşlerden birinin diğerinin çocuğu şımarttığını düşünmesi vb.)
• Din, mezhep, kültür, değer, politik görüş farklılıklarından kaynaklanan sorunlar
• Eşlerin birbirlerine yeterince vakit ayıramamaları
• Eşlerden birinde alkol, uyuşturucu, kumar vb. bir bağımlılık bulunması
• Eşlerden birinin psikolojik sorunlarının olması
• Özel konular (çiftin çocuk sahibi olamaması, çocuk sayısı hakkında anlaşamamak, eşlerden birinin işkolik olması, aldatma, kıskançlık vb.)

Eşinizle Tartışmalarınız Esnasında Neler Olup Bittiğinin Farkında mısınız?

Sorunlarını çözmekte genellikle başarısız olan çiftler, tartışmalar esnasında işe yaramayan aynı tartışma kalıplarını kullanıp durmaktadırlar. Sergiledikleri tavırlar problemin çözümüne hiçbir katkı sağlamadığı hâlde bu böyle sürüp gitmektedir. Oysa tartışma başladığı esnada tarafların kendilerini sakinleştirecek yöntemler bulması tartışmaların büyümesini engelleyebilir. Çatışmalarla başa çıkmak için eşlerin birbirlerini eleştirme, hâkimiyet kurma, tartışmadan kaçınma, sözel saldırganlık gibi tepkiler verdikleri görülmektedir. Bu tip başa çıkma tarzları, eşlerin evlilik doyumlarının azalma sebepleri arasında yer almaktadır. Bugünü tartışırken geçmişe dönmek ve geçmişte yaşanan olumsuzlukları tekrar tartışmaya başlamak da sık yapılan bir davranıştır. Bu tavır sadece tartışmayı büyütür ve eşleri yorar. Çatışma çiftlerin problemlerini çözümlemelerine asla yardımcı olmaz. Aksine kırgınlık, anlaşılmama hissi, yalnızlık duygusu, gücenmişlik, ümitsizlik, hüzün, çaresizlik, öfke, kin gibi olumsuz duyguların doğmasına neden olur. Üstelik bir müddet sonra bu duygular çiftlerin birbirlerine sadece sözel olarak değil, davranışsal olarak da negatif tavırlar sergilemelerine yol açar. Oysa sakin, ılımlı, güvenli bir tartışma, problemin çözümünü ve hatta çiftlerin birbirlerine yakınlaşmalarını sağlayabilir.

Bu İşe Yaramaz Tartışma Kalıplarını Yoksa Siz de Kullanıyor musunuz?

• Sen zaten hep böyle yapıyorsun.
• Hep senin dediğin oluyor.
• Beni önemsemiyorsun.
• Hep bildiğini okuyorsun.
• Bir kere de beni dinlesen ne olur?
• Bunu daha önce de söylemiştim.
• Seni son kez uyarıyorum.
• Beni dinlesen bunlar olmazdı.
• Bu çocuğu hep sen şımartıyorsun.
• Bu evin reisi kim? Sen mi ben mi?
• Diyelim ki haklısın. Sanki sen aynı şeyi yapmıyorsun.
• Her zaman kendini haklı zannediyorsun.
• Asıl sen abartıyorsun.
• Bunlara takıldığına inanamıyorum.

Kısır Döngü

İşte size karı koca arasında geçen örnek bir diyalog:

Kadın: Bu akşam yine geç mi geleceksin? (Sadece öğrenmek için sorulmuş masumane bir sorudur aslında.)
Erkek: Evet. Mesaiye kalacağım. Ne yapalım yani? Eve para mı yetiyor?
Kadın: Yeni aldığım yemek takımıysa derdin, iade edeyim bari.
Erkek: Ne alakası var? Parayı senden esirgediğimi mi söylemeye çalışıyorsun?
Kadın: Ne bileyim, öyle bir hâlin var. Hem bana kızmaya hiç hakkın yok. Ben senin kadar harcamıyorum bile!


Çatışmaları Sonlandırma Biçimi

Çiftin yaşadıkları problem ve çatışmaları nasıl sonlandırdıkları da önemli bir konudur. Tartışmaların sonlanma biçimleri, çiftin problemi çözülmüş olarak algılamalarını ya da problemi uzun süre taşımalarını belirler. Aile içi çatışma konuları, genellikle aşağıdaki yollardan biriyle sonuçlanır:

• Boyun eğme: Taraflardan birinin diğerinin fikirlerini kabul etmesi.
• Bırakma: Hiçbir uzlaşmaya varamadan çatışmanın çözümsüz olarak ortada bırakılması.
• Geri çekilme: Tartışmaktan kaçınma veya tartışmayı yarım bırakma (odayı terk etme, dinlememe gibi).
• Uzlaşma: Herkesin kabul edebileceği ortak bir noktada uzlaşma. Boyun eğme, bırakma ya da geri çekilme genellikle problemin çözülememesi anlamına gelir.